فصول الحکمة؛ شرح فارسی بر منظومه(مبحث الهیات) - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ١٠٧٠ - فصل در اثبات بارى تعالى

اضافة الصّفة الى معموله كالحسن وجهه لانّ الرّوىّ فى المصرع الاوّل‌

على الكسر.

ترجمه:

مقصد سوّم: در شرح الهيّات بمعناى اخصّ‌

و در آن چند فريده عنوان مى‌شود:

فريده اوّل‌

در احكام ذات واجب الوجود است كه برهان و دليل بر وجودش روشن و آشكار

است.

فصل در اثبات بارى تعالى‌

و امّا اثبات صفاتش در اينجا استطرادى و بالمناسبة مى‌باشد.

و چون مطلب ماء شارحه بر مطلب هل بسيطه مقدّم است لاجرم گفتيم:

آنچيزى كه ذاتش قائم به ذات و براى ذات مى‌باشد الى آخر.

عبارت « بذاته » و « لذاته » در قول ارباب معقول همچون « ظرف » و

« مجرور » بوده كه اذا افترقا اجتمعا و اذا اجتمعا افترقا يعنى وقتى منفرد و جدا از هم‌

ذكر شوند هر يك بمعناى ديگرى است و زمانى كه با هم بيايند معنايشان با يكديگر

متفاوت است.

پس مقصود از اوّل در اينجا نفى حيثيّت تقييديّه همچون موجوديّت ماهيّت‌

امكانيّه بوده و از دوّم نفى حيثيّت تعليليّه نظير موجوديّت وجودات خاصّه امكانيّه‌

مى‌باشد.

يا مراد از يكى نفى واسطه در عروض وده همچون وساطت وجود خاصّ در

تحقّق ماهيّت و از ديگرى نفى واسطه در ثبوت مانند وساطت وجود حقّ براى تحقّق‌

وجود خاصّ امكانى.